Vào vụ trong thế bị động

Tại các vùng nuôi tôm ven biển, khi nước mặn bắt đầu được dẫn vào nội đồng, không khí sản xuất nhanh chóng trở nên nhộn nhịp. Tuy nhiên, phía sau sự tất bật đó là tâm lý dè dặt của người nuôi.

Thời tiết đầu năm 2026 ghi nhận nhiều bất thường: nắng nóng kéo dài nhưng lại xuất hiện mưa trái mùa với cường độ lớn. Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ, độ mặn và pH khiến môi trường ao nuôi liên tục biến động.

Nhiều hộ nuôi cho biết, dù đã tuân thủ quy trình cải tạo ao và lịch thời vụ, tôm vẫn chết sớm chỉ sau vài tuần thả giống. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sốc môi trường sau các đợt mưa lớn, buộc phải thả lại, làm tăng chi phí đầu tư ngay từ đầu vụ.

Con giống: yếu tố quyết định nhưng khó kiểm soát

Song song với yếu tố thời tiết, chất lượng con giống tiếp tục là “nút thắt” lớn của vụ nuôi năm nay. Thị trường tôm giống hiện rất đa dạng, giá dao động mạnh tùy nguồn gốc và phương thức ương dưỡng.

Ở phân khúc giá thấp, tôm giống có thể chỉ vài chục đồng mỗi con, trong khi giống đã qua ương vèo hoặc có thương hiệu có giá cao gấp nhiều lần. Tuy nhiên, mức giá không luôn tỷ lệ thuận với chất lượng thực tế.

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp tôm giống sau khi thả nuôi xuất hiện tình trạng yếu, chậm lớn hoặc chết rải rác. Khi tỷ lệ hao hụt cao, người nuôi buộc phải thả bù, kéo theo chi phí đội lên đáng kể và làm gián đoạn chu kỳ sản xuất.

Trong bối cảnh nhu cầu giống lên tới hàng chục tỷ con mỗi vụ nhưng nguồn cung nội vùng còn hạn chế, việc kiểm soát chất lượng đồng bộ vẫn là bài toán chưa có lời giải triệt để.

Chi phí đầu vào leo thang

Áp lực chi phí tiếp tục là yếu tố bào mòn lợi nhuận của người nuôi tôm. Ngay từ khâu cải tạo ao, chi phí thuê máy móc, gia cố bờ bao và nạo vét mương đã tăng đáng kể.

Chi phí vận hành cũng gia tăng khi giá nhiên liệu leo thang, kéo theo chi phí bơm nước và duy trì môi trường ao nuôi tăng lên. Trước khi thả giống, người nuôi còn phải sử dụng vôi và các chế phẩm xử lý nước, mỗi lần tốn hàng triệu đồng.

Đáng chú ý, thức ăn vẫn là khoản chi lớn nhất, chiếm tới gần một nửa tổng chi phí sản xuất. Trong bối cảnh giá thức ăn liên tục tăng, biên lợi nhuận của người nuôi ngày càng bị thu hẹp, đặc biệt với các hộ nuôi nhỏ lẻ.

Dịch bệnh gia tăng theo biến động môi trường

Khi môi trường ao nuôi không ổn định, nguy cơ dịch bệnh trên tôm có xu hướng gia tăng. Các bệnh nguy hiểm như đốm trắng, hoại tử gan tụy hay vi bào tử trùng có thể bùng phát nhanh nếu không được kiểm soát kịp thời.

Nhiều trường hợp ghi nhận tôm đang phát triển bình thường nhưng chỉ sau một trận mưa lớn, môi trường thay đổi đột ngột khiến tôm bỏ ăn, nổi đầu và chết hàng loạt. Khi dịch xảy ra, tốc độ lây lan nhanh, thiệt hại có thể xảy ra chỉ trong vài ngày.

Trong khi đó, yêu cầu về kỹ thuật nuôi ngày càng cao, từ việc theo dõi các chỉ tiêu môi trường đến áp dụng quy trình an toàn sinh học. Tuy nhiên, không phải hộ nuôi nào cũng đủ điều kiện đầu tư thiết bị và quy trình bài bản.

Vòng xoáy ngày càng siết chặt

Sự cộng hưởng của thời tiết cực đoan, chi phí tăng và rủi ro dịch bệnh đang khiến nghề nuôi tôm bước vào giai đoạn nhiều biến động. Những kinh nghiệm truyền thống dần không còn đủ để đảm bảo hiệu quả sản xuất.

Trong bối cảnh đó, người nuôi buộc phải thay đổi cách tiếp cận, từ lựa chọn con giống, kiểm soát môi trường đến quản trị chi phí. Nếu không thích ứng kịp, nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy thua lỗ là hiện hữu, nhất là khi thị trường đầu ra vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng.